Frans Claassen, directeur van MVO, opende het netwerkevenement met een toelichting op de handel van MVO-producten in 2025. In zijn verhaal schetste hij hoe de sector opereert in een wereld waarin geopolitieke spanningen en veranderende handelsverhoudingen steeds nadrukkelijker doorwerken in internationale handelsstromen.

Daarbij werd zichtbaar dat handelsstromen verschuiven en dat landen als Oekraïne een blijvende en in sommige gevallen groeiende rol spelen in de aanvoer van grondstoffen. Tegelijkertijd laten de cijfers zien dat de sector zich wendbaar toont en in staat is om zich aan te passen aan een veranderende geopolitieke realiteit.

Geopolitieke realiteit vraagt om voorbereiding

Aansluitend nam Pieter Cobelens, strategisch adviseur en generaal-majoor buiten dienst, de zaal mee in de geopolitieke realiteit van dit moment. In een energiek, soms confronterend en regelmatig ook geestig verhaal schetste hij een wereld waarin spanningen niet afnemen, maar zich juist uitbreiden en verdiepen – van Oekraïne en het Midden-Oosten tot nieuwe potentiële brandhaarden zoals Taiwan.

Met herkenbare voorbeelden en scherpe observaties wist hij complexe ontwikkelingen toegankelijk te maken. Zo liet hij zien hoe conflicten direct doorwerken in handelsstromen en prijzen, maar relativeerde hij tegelijkertijd de neiging om in doemdenken te vervallen. Zoals hij het zelf samenvatte: of een probleem nu oplosbaar is of niet, je hebt er weinig aan om je er voortdurend zorgen over te maken – belangrijker is wat je er zelf mee doet.

Tegelijkertijd verandert de aard van dreiging fundamenteel. Waar vroeger vooral werd gedacht in termen van traditionele oorlogvoering, spelen vandaag de dag cyberaanvallen, sabotage en nieuwe technologieën zoals drones en kunstmatige intelligentie een steeds grotere rol. Deze ontwikkelingen maken dat verstoringen sneller, moeilijker voorspelbaar en potentieel ontwrichtender zijn.

Een belangrijk punt in zijn betoog was dat weerbaarheid begint bij inzicht in de hele keten. Cobelens benadrukte dat organisaties vaak slechts zicht hebben op een deel van hun keten. Het volledig in kaart brengen van afhankelijkheden – van grondstof tot eindproduct – is volgens hem essentieel om risico’s te beheersen en verstoringen op te vangen.

Daarmee legde hij de verantwoordelijkheid nadrukkelijk ook bij het bedrijfsleven. Niet alleen overheden, maar juist bedrijven zelf moeten investeren in voorbereiding, samenwerking en beveiliging. Zijn boodschap was helder, maar bracht hij met een kenmerkende nuchterheid: uiteindelijk maken niet systemen of plannen het verschil, maar mensen die bereid zijn om verantwoordelijkheid te nemen en in actie te komen.

Van dreiging naar economische weerbaarheid

Waar Cobelens de dreiging en urgentie scherp neerzette, bracht Marten van den Berg, directeur-generaal Agro bij het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, het perspectief terug naar de economische en beleidsmatige realiteit. Hij benadrukte dat voedselzekerheid niet alleen een veiligheidsvraagstuk is, maar juist ook een vraagstuk van handel, ketens en internationale samenwerking.

Volgens Van den Berg verandert de manier waarop we naar ketens kijken fundamenteel. Waar deze lange tijd waren ingericht op efficiëntie, verschuift de focus steeds meer naar het beheersen van risico’s en het borgen van leveringszekerheid. In een wereld waarin het internationale handelssysteem onder druk staat, vraagt dat om andere afwegingen van zowel bedrijven als overheden.

Tegelijkertijd onderstreepte hij het belang van openheid. Nederland is als handelsland sterk afhankelijk van internationale verbindingen, die de basis vormen van onze economische kracht, maar ons ook kwetsbaar maken. Het vinden van de juiste balans tussen openheid en weerbaarheid is daarmee een centrale opgave.

Die spanning komt ook terug in het beleid. Van den Berg erkende de zorgen over regeldruk en uitvoerbaarheid, maar benadrukte dat regels nodig blijven om systemen te laten functioneren. De uitdaging ligt in het vinden van een werkbaar evenwicht, waarin voedselzekerheid, duurzaamheid en een aantrekkelijk investeringsklimaat samenkomen. Een belangrijk deel van de oplossing ligt volgens hem in samenwerking. Voedselzekerheid kan niet door de overheid alleen worden geborgd, maar vraagt om nauwe samenwerking met bedrijven en ketenpartners, onder meer via publiek-private initiatieven, en gezamenlijke risicoanalyses.

Tot slot wees hij op het belang van internationale handelsakkoorden. In een wereld waarin het multilaterale systeem onder druk staat, bieden bilaterale afspraken mogelijkheden om handelsstromen te stabiliseren en risico’s te spreiden. Tegelijkertijd blijft internationale handel een bron van zowel kansen als afhankelijkheden.

Discussie

In de daaropvolgende discussie met de zaal werd duidelijk dat deze thema’s ook breed leven in de MVO-sector. Zo kwam onder meer naar voren hoe sterk voedselzekerheid samenhangt met energievoorziening en prijsontwikkelingen, en hoe afhankelijk internationale ketens zijn van stabiele handelsrelaties. Ook het spanningsveld tussen toenemende regelgeving en het behoud van een aantrekkelijk investeringsklimaat werd nadrukkelijk benoemd. Tegelijkertijd klonk er ook vertrouwen door: juist in een veranderende wereld liggen er kansen voor een sector die wendbaar is en snel weet in te spelen op nieuwe omstandigheden.

De middag werd afgesloten met een netwerkborrel. De gesprekken maakten duidelijk dat de thema’s van de dag breed leven binnen onze sector en dat er een duidelijke behoefte is aan verdere samenwerking en kennisdeling. Het netwerkevenement liet daarmee ook de kracht van de sector zien: een netwerk dat bereid is om gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen en vooruit te kijken. 

Bekijk alle foto's van het netwerkevent hier. Onze analyse van de handel in 2025 vindt u op deze pagina.