Waar duurzame palmolie jarenlang vooral draaide om certificering, traceerbaarheid en het terugdringen van ontbossing, verschuift de aandacht steeds meer naar een bredere vraag: hoe bouwen we samen aan ketens die bestand zijn tegen economische, sociale en ecologische veranderingen? Die gedachte liep als een rode draad door het programma.

Klimaat, natuur, mensen

Tijdens SPOD stonden drie thema's centraal: klimaat, natuur en mensen. Vanuit deze invalshoeken werd gekeken naar de impact van klimaatverandering op productie van palmolie, de bescherming van natuur en biodiversiteit en de positie van boeren, arbeiders en lokale gemeenschappen binnen de keten. Daarbij werd benadrukt dat deze onderwerpen niet los van elkaar kunnen worden gezien. Een toekomstbestendige palmolieketen vraagt om oplossingen die zowel ecologisch als sociaal duurzaam zijn.

Internationale context

Ook de veranderende internationale context kwam nadrukkelijk aan bod. De invoering van nieuwe Europese regelgeving, waaronder de EUDR, stelt bedrijven voor nieuwe uitdagingen op het gebied van traceerbaarheid, due diligence, risicobeheer en de positie van kleine boeren in de handelsketen. Tegelijkertijd zorgen geopolitieke ontwikkelingen, verschuivende handelsstromen en toenemende klimaatrisico's voor extra onzekerheid. Volgens veel deelnemers vraagt dit om nauwere samenwerking tussen bedrijven, overheden, maatschappelijke organisaties en producentenlanden.

Weerbaarheid 

Een terugkerend thema was de vraag hoe verduurzaming kan worden gecombineerd met economische weerbaarheid. Daarbij ging de aandacht niet alleen uit naar ontbossingsvrije productie, maar ook naar inkomenszekerheid, klimaatadaptatie en investeringen in de productiviteit en weerbaarheid van producenten. Vooral de positie van smallholders (kleine boeren) werd daarbij regelmatig genoemd als een cruciale factor voor het succes van toekomstige verduurzamingsinspanningen.

Van duurzame productie naar veerkrachtige landschappen 

Tijdens verschillende sessies werd benadrukt dat verduurzaming niet langer uitsluitend draait om individuele bedrijven of certificeringssystemen. Steeds vaker wordt gekeken naar een bredere landschapsbenadering, waarin landbouwproductie, natuurbehoud, klimaatdoelen en sociaaleconomische ontwikkeling met elkaar worden verbonden. Daarbij groeit het besef dat de uitdagingen waar de sector voor staat alleen kunnen worden aangepakt door gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor de toekomst van de keten.

Solidaridad: investeren in weerbare boeren en ketens 

Een van de organisaties die tijdens SPOD nadrukkelijk aandacht vroeg voor deze ontwikkeling was Solidaridad. Volgens Marieke Leegwater is er brede erkenning voor de stappen die de sector de afgelopen jaren heeft gezet op het gebied van duurzame palmolie. Tegelijkertijd ziet zij dat de volgende fase van verduurzaming steeds meer draait om weerbaarheid. Daarbij staat de vraag centraal hoe boeren kunnen omgaan met de gevolgen van klimaatverandering, stijgende kosten van productiemiddelen en toenemende markt- en regelgevingseisen. Solidaridad zet daarom sterk in op het versterken van de veerkracht van boerenbedrijven, onder meer door regeneratieve landbouwpraktijken, verbetering van bodemgezondheid en efficiënter gebruik van hulpstoffen.

Gedeelde verantwoordelijkheid 

Daarnaast benadrukt de organisatie het belang van gedeelde verantwoordelijkheid binnen de keten. Volgens Marieke kunnen de investeringen die nodig zijn voor verdere verduurzaming niet uitsluitend bij boeren worden neergelegd. Bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere ketenpartijen zullen gezamenlijk moeten investeren in een toekomstbestendige palmoliesector. Die oproep sluit aan bij een bredere discussie die tijdens SPOD zichtbaar was: de vraag hoe de kosten én de voordelen van verduurzaming eerlijk over de keten kunnen worden verdeeld. Juist in een periode waarin de sector wordt geconfronteerd met nieuwe regelgeving, klimaatuitdagingen en economische onzekerheid, lijkt die discussie relevanter dan ooit.