De relatie tussen voeding en gezondheid krijgt steeds meer aandacht. Wereldwijd neemt het aantal mensen met obesitas en chronische aandoeningen toe. Tegelijkertijd vergrijst de Europese bevolking, waardoor ook het aantal mensen met cognitieve problemen en dementie naar verwachting zal stijgen. Deze ontwikkelingen vergroten de belangstelling voor voedingsstoffen die mogelijk een bijdrage kunnen leveren aan het behoud van een goede gezondheid.

Volgens Luis Alcalá, verbonden aan het Spaanse onderzoeksinstituut CIAL, liggen er interessante mogelijkheden bij bioactieve lipiden. Dit zijn vetcomponenten die naast hun voedingskundige waarde ook betrokken zijn bij processen zoals celcommunicatie, ontstekingsreacties en de vetstofwisseling.

Bekendste voorbeeld tot nu toe

Een belangrijk onderzoeksgebied is het membraan rondom melkvetbolletjes, het zogenoemde Milk Fat Globule Membrane (MFGM). Dit membraan bevat verschillende fosfolipiden en andere stoffen die een rol spelen bij de structuur en werking van cellen.

Het onderzoeksteam van Luis Alcalá richt zich onder meer op het isoleren van MFGM uit karnemelk. In studies met ouderen zijn aanwijzingen gevonden dat geïsoleerde MFGM-componenten het geheugen kunnen verbeteren. De onderzoekers willen nu meer inzicht krijgen in de onderliggende mechanismen en mogelijke toepassingen voor de hersengezondheid.

Waardevolle stoffen uit reststromen

Bioactieve lipiden bieden niet alleen mogelijkheden voor de gezondheid, maar ook voor een efficiënter gebruik van grondstoffen. Bij de verwerking van voedingsmiddelen ontstaan reststromen die nog waardevolle vetcomponenten bevatten. Door deze stoffen terug te winnen, kunnen nieuwe ingrediënten worden ontwikkeld.

Daarbij zijn verschillende uitdagingen te overwinnen. De samenstelling van natuurlijke grondstoffen kan variëren en teruggewonnen ingrediënten moeten voldoen aan strenge eisen voor voedselveiligheid, zuiverheid en stabiliteit.

Ook de verwerking in een voedingsmiddel is van belang. Verhitting, opslag en interacties met andere ingrediënten kunnen de eigenschappen en biologische beschikbaarheid van bioactieve stoffen beïnvloeden.

Van laboratorium naar voedingsmiddel

Het ontwikkelen van een functioneel voedingsmiddel vraagt daarom om een zorgvuldig onderzoeksproces. Eerst worden geschikte bronnen van bioactieve lipiden geïdentificeerd en de werkzame componenten geïsoleerd. Vervolgens onderzoeken wetenschappers de samenstelling, veiligheid en biologische effecten.

Klinische studies moeten vervolgens uitwijzen welke gezondheidsvoordelen wetenschappelijk kunnen worden aangetoond. Voor het op de Europese markt brengen van een nieuw voedingsingrediënt kan daarnaast een toelating als novel food noodzakelijk zijn. Om de gezondheidsvoordelen ook in de communicatie over het product te mogen benoemen, is bovendien een goedgekeurde gezondheidsclaim vereist.

Rodríguez Alcalá is tevens co-chair van de sessie over vetstoffen en gezondheid tijdens hetEuroFedLipid Symposium, dat van 12 tot en met 15 september 2027 plaatsvindt in Rotterdam.